Mostrando postagens com marcador Novas. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador Novas. Mostrar todas as postagens

quarta-feira, 21 de novembro de 2012

Exposición na Coruña: "Auschwitz-Birkenau"


Exposición "Auschwitz-Birkenau"
Entre os días 3 e 15 de decembro de 2012
FORUMETROPOLITANO
.
Conferencia
Luns, día 3 de decembro ás 20:00 horas
Presenta: Joao Guisán, escritor e socio de AGAI
Intervén: Danial Candal, fotógrafo e autor da exposición

terça-feira, 17 de julho de 2012

sexta-feira, 11 de novembro de 2011

quinta-feira, 25 de agosto de 2011

quarta-feira, 10 de agosto de 2011

De Ferrol a Mauthausen




Por Alberto Leyenda
El País - 10/08/2011

Rexistrado co número 3.640 e co triángulo azul dos apátridas cosido no seu uniforme, Vítor Manuel Ares entrou en Mauthausen en 1940, despois de pasar por outro campo de exterminio, e saíu con graves secuelas pola desnutrición cinco anos despois, o 5 de maio de 1945, cando os aliados penetraron en territorio nazi e topáronse coa industrialización da morte que perpetrara o réxime de Adolf Hitler. Como Vítor Manuel, outras 18 persoas das comarcas de Ferrolterra, Eume e Ortegal padeceron na súa pel o horror dos campos nos que os presos, considerados infrahumanos, eran exterminados a través do traballo escravo. Agora as asociacións Memoria Histórica Democrática e Fuco Buxán propuxéronse rescatar as súas figuras, a través da investigación do historiador Enrique Barrera. Pretenden levantar un monumento cos seus nomes inscritos e publicar un libro no que se recompilen as súas historias.

Non todos tiveron a fortuna de sobrevivir -faleceron preto da metade dos 19-, pero o caso de Vítor Manuel, natural de Ares, é paradigmático. Era un suboficial da Mariña que combateu no bando republicano. Tras a vitoria franquista, exiliouse en Francia e como outros moitos galegos e españois foi internado nun campo de refuxiados. Cando comezou a II Guerra Mundial, recrutárono para unha Compañía de Traballadores Estranxeiros, que facía labores de apoio ao exército francés. Con todo, unha vez que as tropas nazis romperon a Liña Maginot e o Goberno galo se rendeu, as autoridades alemás e españolas acordaron enviar a uns 9.000 republicanos a campos de exterminio, dos que faleceron o 63%. Vítor Manuel foi dos que sobreviviu, a base para comer mondas e patacas crúas e grazas a unha "medio noiva" que era filla dun provedor e que lle daba comida ás agachadas, segundo relatou a un sobriño que lle foi a visitar en 1962.

A pesar desa alimentación extra, tras ser liberado tivo que estar varios anos recuperándose da desnutrición. A diferenza dos campos de exterminio xudeu (lager), nos de presos (stalags) non existía un programa de asasinato masivo, senón que se aproveitaba a forza de traballo dos reclusos e se lles subalimentada, ate que o deterioro impedíalles realizar os labores asignados. Entón matábanos e incinerábanos en fornos crematorios. Nun deles traballou Vítor Manuel. Outros presos, enfermos físicos e mentais, entre eles algún dos ferroláns, eran enviados ao próximo Castelo de Hartheim, onde, tras ser sometidos a experimentos científicos, eran gaseados.

Ao saír de Mauthausen, Vítor Manuel volveu a Francia e alí refixo a súa vida. Tras a guerra, nas igrexas francesas adoitábanse pór os nomes dos españois liberados, por se alguén quería reclamalos. En Perols, preto de Montpellier, había unha comunidade de exiliados do seu mesmo municipio, Ares. Cando viron o seu nome contactaron con el, e alí trasladouse. Traballou como mestre de obras e promotor inmobiliario e acabou casándose cunha española, tamén exiliada.

Os outros 18 represaliados desta comarca presentan peripecias bastante análogas, aínda que cada unha coas súas particularidades. Un deles, Juan José Casal, foi salvado in extremis por un amigo xudeu, que exercía como kapo -preso utilizado polas SS para controlar ao resto- e intercedeu para evitar o seu asasinato. Volveu a España a finais do sesenta, pero nunca quixo falar do seu pasado nos campos. Outro, Marcelino Pardal, valeuse das súas habilidades futbolísticas para salvar a vida. Xogara no Racing de Ferrol, e cando os nazis descubriron o seu talento alistárono no equipo do stalag. As SS organizaban partidos entre os distintos campos, por motivos propagandísticos ou de simple entretemento.

Para realizar esta investigación, que xa dura máis dun ano, Barrera botou man dos arquivos de Mauthausen, nos que os nazis apuntaban o lugar e data de nacemento de cada recluso, e asignábanlles un número de identificación. Tamén escudriñou rexistros municipais e realizado un amplo labor de campo, con entrevistas aos descendentes vivos. Algúns descoñecían que os seus parentes estivera en campos de exterminio, outros seguen vivindo en Francia.

Barrera destaca que é a terceira xeración, a dos netos, a que se interesa polo ocorrido cos seus familiares, fronte á actitude da xeración anterior, que optou polo esquecemento. "Forma parte da natureza humana que se queira restaurar a dignidade", salienta o historiador, que se revela contra a xustificación sen fundamento -co tópico de "algo faría"- de asasinatos e condenas "sen razón nin xuízo". Fronte a iso, opón as 19 historias de sufrimento e morte por formar parte do bando perdedor.

quinta-feira, 28 de abril de 2011

terça-feira, 22 de fevereiro de 2011

sexta-feira, 18 de fevereiro de 2011

Charla-coloquio en Lugo

O vindeiro día 23 de febreiro organizado por AGAI terá lugar a Charla-coloquio DIARIOS DE MAUTHAUSEN pola profesora Conchi Sanfiz na Biblioteca Nodal de Lugo ás 19:00 horas.
DIARIOS DE MAUTHAUSEN relata a visita que a profesora Conchi Sanfiz e cinco dos seus alumnos fixeron ao campo de concentración de Mauthausen, coñecido como "o campo dos españois", sendo guiados por sobreviventes que estiveron no campo.
Entrada libre

sábado, 22 de janeiro de 2011

sexta-feira, 3 de setembro de 2010

O son do Holocausto


A orquestra formada por 16 violíns pertencentes a xudeus vítimas do nazismo sae de Israel nunha xira europea
Por Rodrigo Carrizo
Sion - 21/08/2010
.
Para o oínte desprevido podería parecer unha orquestra como tantas outras. Pero non o é. Estes mozos que interpretan obras de Vivaldi non tocan calquera violín, senón instrumentos que foron testemuñas mudas do Holocausto. Violíns que pertenceron a homes e mulleres asasinados nos campos de exterminio nazis. Un deles serviu mesmo para distraer ás vítimas que desfilaban cara aos traballos forzados ou as cámaras de gas. "Baixo o sol, a choiva ou a neve", explica Amnon Weinstein, un luthier israelí, iniciador do proxecto bautizado como "Os violíns da esperanza". Neste a súa viaxe á memoria acompáñalle un dos mellores instrumentistas da súa xeración: o israelí Shlomo Mintz. Ambos recalaron na Suíza francesa grazas a unha iniciativa do Festival Internacional de Música de Sion. Trátase da primeira xira desta orquestra formada por de 16 instrumentos únicos: Nunca abandonara Israel e, segundo anuncia Mintz, unha das etapas da xira será en xaneiro de 2011 en Madrid.
.
A historia desta orquestra comeza en realidade en 1936, cando o músico polaco Bronislaw Huberman, preocupado polo extremismo político en Europa, decidiu emigrar a Xerusalén. Desde alí convocou á crema dos instrumentistas xudeus do seu tempo para fundar unha orquestra. A formación recibiu o nome de Orquestra de Palestina e o seu primeiro director foi Arturo Toscanini. Hoxe é coñecida como Orquestra Filarmónica de Israel e está baixo a batuta de Zubin Mehta. "Moitos daqueles músicos que chegaron a Israel despois de 1945, levaban violíns alemáns. Como ninguén quería obxectos fabricados en Alemaña, nalgúns casos foron queimados e noutros vendidos", explica Amnon Weinstein. O seu pai comezou a comprar eses instrumentos procedentes de sobreviventes do Holocausto para crear unha colección. "Unha sabia decisión", valora o fillo, "pois estes violíns poden transmitir co seu son a experiencia do que pasaron. Moi en particular agora, cando as últimas testemuñas directas desaparecen".
.
A peripecia destes instrumentos está a ser filmada para a posteridade nun documental no que participa Shlomo Mintz. O músico tocou o seu violín ante o barracón de Auschwitz-Birkenau onde estivo interna até a súa morte o 4 de abril de 1944, Alma Rosé, sobriña de Gustav Mahler. Rosé era a directora da orquestra de mulleres do campo da morte.

quarta-feira, 3 de fevereiro de 2010

Pensad que esto ha sucedido. Grupo Eleuterio Quintanilla


Por Diana Priegue Caamaño*
Revista Galega de educación - Núm. 44 • xuño 2009
http://www.equintanilla.com/documentos/revistagalega.zip

.
O Grupo Eleuterio Quintanilla está composto por docentes dos diversos niveis da ensinanza pública e leva máis dunha década traballando, entre outros aspectos, na análise e elaboración de materiais curriculares a prol da aceptación da diversidade e o rexeitamento de calquera discriminación por razón de nacemento, raza, sexo, relixión ou outra condición ou circunstancia persoal ou social. Nesta mesma liña se sitúa a nova publicación do Grupo, a través da cal os seus autores pretenden, na medida do posible, contribuír ao estudo do Holocausto dende a escola. Neste sentido, debemos ter en conta que a contribución da pedagoxía ao estudo das causas e consecuencias do nazismo foi máis ben escasa e, unicamente, dende a Educación para a Paz se teñen realizado algúns traballos con tal finalidade. “A necesidade e importancia da temática abordada neste libro”, con estas palabras comeza o recentemente falecido Suso Jares o prólogo deste libro facendo referencia á escasa relevancia que ata o momento se lle ten outorgado a esta temática. Un libro que, como os propios autores sinalan, ten sentido pola escasa cultura que existe no noso país sobre un dos acontecementos centrais da Europa do século XX e vixente aínda nos nosos días.
.
Lembremos, por exemplo, as continuas invitacións dos medios audiovisuais a revivir aquela tremenda realidade. O Holocausto, retomando novamente palabras dos autores, constitúe unha gran oportunidade para que dende as escolas os docentes poidan traballar na construción da cidadanía, unha cuestión que coa aprobación da LOE (máis aló dos debates políticos que neste sentido se teñan xerado) se ten convertido nunha das prioridades do sistema educativo do noso país. Atendendo á organización da obra, o primeiro aspecto que debemos subliñar é que se compón de tres capítulos claramente estruturados, o cal facilita enormemente a súa lectura e manexo. No primeiro deles, recóllense os aspectos clave dunha investigación que conta con dúas partes diferenciadas pero ao mesmo tempo complementarias. Por un lado, realízase unha análise dos libros de texto máis habituais nas nosas escolas nos niveis de 4º de ESO e 1º de Bacharelato e naquelas materias que acostuman a recoller aspectos relacionados co Holocausto, quedando a mostra final en 42 manuais. A segunda parte da investigación ten como principal propósito analizar o nivel de coñecementos e actitudes dos estudantes dos niveis referidos, así como avaliar as fontes do dito coñecemento.
.
O segundo capítulo ten a súa orixe nos resultados da investigación realizada. Tanto a análise dos manuais escolares como os coñecementos e opinións dos alumnos implicados no estudo levado a cabo, nos invitan a reflexionar sobre a perspectiva que ata o momento dirixiu o tratamento deste acontecemento nas escolas. Os autores presentan unha interesante proposta didáctica con numerosas orientacións metodolóxicas para o estudo do Holocausto dende a escola. O capítulo terceiro, é dicir, o que pecha o libro, enriquece en alto grao a proposta didáctica dos autores. Nel recóllese unha magnífica selección de recursos, agrupados en función do seu formato (libros, vídeos,...) ou temática (arte, música...), que será de gran utilidade para o profesorado. Se ben son moitos os aspectos a destacar desta publicación, non queremos deixar de reiterar a súa relevancia nun momento histórico no que é clara a necesidade de inverter maiores esforzos na formación de futuros cidadáns, sobre todo no que ten que ver cos valores e principios propios dunha sociedade democrática. Trátase, en definitiva, de incrementar o capital cívico do alumnado. No entanto, atopámonos con que boa parte do profesorado, elemento clave no proceso, encontra numerosas dificultades para afrontar os novos desafíos que a sociedade actual lle ten encomendado. Tal e como se ten posto de manifesto en diversas investigacións realizadas sobre esta cuestión, a falta de formación e recursos son dous dos principias obstáculos que impiden, ou polo menos limitan, o seu quefacer profesional. Por todo o dito, consideramos que os docentes atoparán nesta publicación resposta a moitos dos atrancos que poidan xurdir no camiño, ao tempo que, desexamos, sirva de referente para a elaboración de manuais de similares características.

* Diana Priegue Caamaño é profesora na Universidade da Coruña

sábado, 30 de janeiro de 2010

Galegos no campo de Mauthausen


Por Henrique Sanfiz
www.radiofusion.eu
.
En 1997 Roberto Benigni dirixiu e protagonizou a película La vida es bella, onde relata a vida nun campo de concentración nazi. Un ano antes morreu en Fene, Xoán Xosé Casal Chao "Chucho", quen pasou 4 anos no campo de Mauthausen. Contáballe ao seu sobriño que tiñan que comer as raices das arbores. Hoxe, 27 de xaneiro, conmemórase mundialmente o Dia da Memoria do Holocausto.

"Andaban con eles coma cos gorrións" contaba Avelino Casal do seu tio Chucho. Os nazis viñan por eles aos barracóns, seleccionaban a uns cantos, e dicianlles: "Imos facer unha viaxe, metíannos nun tunel onde botaban o gas, os tonteaban e logo xa ian para o forno".

Xoán Xosé Casal Chao nacera en Barallobre (Fene A Coruña) o 30 de abril de 1910. En 1936 era cabo segunda do cruceiro Miguel de Cervantes, buque que se atopaba en Ferrol, pero que recibe ordes de coller rumbo ao estreito de Xibraltar. O 19 de xullo a dotación do barco, ao ter evidencia de que os xefes e oficiais pretenden sumarse ao golpe de estado contra a República, os deteñen e toman o mando do cruceiro. O Cervantes permanecerá durante toda a guerra defendendo o réxime establecido pola zona do Levante. En marzo de 1939 a raiz da entrada das tropas de Franco en Cartagena, Casal logra pasar a Francia e se instala en Marsella, onde ao pouco xa o prenden as tropas alemáns. Entra deportado no campo de exterminio de Mauthausen en abril de 1941. O Exercito americano libera aos presos en maio de 1945 (Estou vivo por unha hora, contarálle Chucho ao seu sobriño) e él entón trasládase a Toulouse onde entrará a traballar nunha fábrica de bicicletas.

Andando os anos fai xestións para retornar a Galicia e volve na década dos 50, volvendo vivir coa súa muller e cunha filla. Casal Chao entrará logo a traballar en Astano. Xunto con Chucho, outros galegos viviron tamén o pesadelo dos campos nazis. O ferrolán Marcelino Pardal Pouso, (falecido no pasado ano 2009 en Beziers Francia), o tamén ferrolán Antonio Cendán, os mugardeses Manuel Fernández García (Olmedo) e José Pereira; Carlos Romero Rebón, de Cervás, Ares; os ferrolans Francisco Gómez Iglesias e Manuel Ponte Palmeiro; José Andrés Pena Losada, de Franza (Mugardos); Manuel Peña Martínez, de Freixeiro (Narón). O grupo máis grande de galegos en Mauthausen o formaban os procedentes de Ferrolterra.

Podes escoitar O sobriño de Chucho contaba cómo se vivía en Mauthausen

Avelino Casal faleceu no ano 2007

terça-feira, 19 de janeiro de 2010

O convoi.

Alexandra e Florian, estudantes de Erasmus, vanse de road-movie polas estradas de Europa en procura das discriminacións que aínda arrasan nas nosas sociedades. Séntense inspirados pola lectura do Diario íntimo que unha moza xudía de 27 anos, Etty Hillesum, redactou en Ámsterdam entre 1941 e 1943. Etty mostra a súa fe inquebrantable no Home á vez que este cumpre o seu proxecto histórico máis macabro: "Xa o sei todo", escribe. "E con todo, considero que a vida é fermosa e está repleta de sentido. En cada instante". A través das persoas que se cruzan no seu camiño en Ámsterdam, Bruxelas, Colonia, Berlín e Auschwitz, Alexandra e Florian toman conciencia dos mecanismos que foron accionados durante o pasado e que non hai que perder de vista se non queremos ceder ao medo e o odio. Cada testemuña que nos atopamos parece preguntarnos: "Hoxe, a Vida, por onde está transitando?"




sexta-feira, 15 de janeiro de 2010

Holocausto. De Alfonso Zapico


Un traballo en banda deseñada do debuxante asturiano Alfonso Zapico, editado polo grupo "Zivia Lubetkin" que podes - e debes - descargar de balde AQUI