A liberación de Auschwitz-Birkenau

17 de xaneiro de 1945

Un número. De Ramiro Fonte

UN NÚMERO
Ramiro Fonte

Marca ese número de teléfono
(É unha tatuaxe
Que o vello leva aínda inscrita no seu brazo)
9 8 2 8 8
Nove, oito, dous, oito, oito.
Descolga o aparato: un deses negros
E pesados teléfonos dos anos das posguerras,
É dicir, da túa infancia
E antes de remexer nos cinco números
Oito, oito, dous, oito, nove
***
E de multiplicalos por centos de milleiros,
Como se así tratases de comprender nas cifras resultantes
Toda a magnitude da traxedia,
Marca ese número,
Tatuado no brazo deste vello,
Que cho amosa un instante
Por se ti non quixeses comprender;
Que vai interrogarte
Cos seus ollos azuis,
aínda moi vivos,
Por se ti dubidadas.
***
Antes de xogares á cábala cons cinco Números;
co nove, cos tres oitos,
Que entre eles enlean a cadea,
Co preguiceiro dous que, inconformista, a rompe,
Para así convencerte de que a roda
Do azar rexe o destino, por iso onda ti chega esta sombra errante,
Incómoda dalgún sobrevivente,
***
Volve cravalos no antebrazo do home,
Logo na túa memoria, e marca o número,
Nesa circunferencia na que xira
Toda a historia do século
9 8 2 8 8
***
De certo que a chamada soará
Nun lugar moi estraño
(Hoxe xa debe ser unha vila de tantas
Da lonxana rexión, cos seus vellos felices,
Algo desmemoriados,
Que amorean a leña cortada xunto á casa
Para pasar o inverno, e cos seus nenos loiros
Que asistirán á misa dos domingos),
***
Nese lugar ó que chamaron Auschwitz
E que todo poeta
Semella ser consciente do arriscado que é
Escribilo nos versos, aquelarlle unha rima
Con algunha palabra das que son inocentes,
***
Nunha branca oficina case espida:
Hai na parede un mapa coas cambiantes fronteiras,
Un deses arquivadores de metal,
E do teito pendura
A lámpada morta que abanean
Os ventos que se coan
Por unha ventá cos cristais escachados
E tamén unha mesa
Cuberta, xa non sei, se de poeira ou cinza,
***
E enriba desa mesa, si,
Enriba desa mesa
O teléfono negro
Non deixa de soar, porque ninguén
Chegará a descolgalo.
(inédito)

Vésperas do outono, 1939. Por Jack Fuchs

Por Jack Fuchs*

Está a piques de chegar o outono de 1939. Como todos os anos, Polonia prepárase para recibir o longo inverno. Pronto, a neve e as xeadas van cubrir os pastos, os ríos conxelaranse durante os próximos seis meses. O verán conclúe, os campesiños recollen as colleitas, se aprovisionan para o frío. Ninguén o sabe aínda, pero o outono e o inverno deste ano non van durar seis meses, van durar seis anos. O verán do 39 foi o último. Os nenos xa non volveron ver como crecen as mazás, como caen as peras maduras, como cheiran os ciruelos. O gueto empezou pronto. A cidade pechóusenos. Eu vivía en Lodz, cidade de cheiros e sucidades da industria. En agosto dese ano fun por última vez ao aire libre, o sol, a diversión e os xogos de vacacións. Unha casa precaria, rodeada de plantacións froiteiras; o dono alugaba habitacións, o meu pai adoitaba levarnos uns poucos días, "para que os mozos corran e gocen da paisaxe". Ninguén pensou que esa era a última vez. Aquí, en Buenos Aires pronto vai terminar o inverno. Leo a prensa, sorpréndeme que o mundo enteiro sufra, conmóvase polos 118 mariños rusos que están atrapados nun submarino nuclear afundido. Sorpréndeme a expectativa acerca de se van salvarse ou non, asómbrame a inquietude con que a opinión pública pregunta como van morrer e imaxina o atroz desas mortes. Dígome: esta é a diferenza entre a guerra e a paz.

.

Do 39 ao 45 morreron dez millóns de persoas por ano. E sen embrago houbo unha gran indiferenza. A guerra naturaliza a morte. Vólvea abstracta e impensable. A guerra xustifica todo. é o máis cruel dos crimes, ampárase na necesidade, na aparencia de "valores supremos", a patria, o territorio, as riquezas, e é a coartada que non ten ningún outro fundamento máis que o de activar unha vontade humana de destrución, é a perfecta escusa para matar. As regras da guerra, contra o que se pensa, tamén revelan ese fondo de crueldade. Está prohibido bombardear un hospital, iso din as regras, os hospitais pintan unha gran cruz vermella no teito para que os avións os recoñezan e non os tomen por branco. As leis da guerra prohiben bombardear un sitio onde hai persoas feridas, enfermas, agonizantes. Pero se permite e estimula que as bombas caian sobre edificios civís, sobre os cuarteis onde hai raparigos de 18 a 22 anos, novos, saudables, donos dunha vida por vir. Todas as guerras, aínda que os contextos históricos ou políticos sexan diferentes, teñen algo en común: matar e deixarse matar. A violencia, a guerra, son obxectos de investigación.

A historia, a antropoloxía, a psicoloxía, a sociología ocúpase de estudalas. Hai explicacións moi diversas, moi sisudas e moi disparatadas. Acerca da Segunda Guerra escribíronse máis de 40 mil libros. Trátase de entender o que non se dá ao entendemento, sempre queda un contido, un resto indicible; a crueldade da guerra propón un enigma que non se resolve. Recordo que nos ensinaban que o home educado, o home culto, mellor preparado para a vida, era á súa vez quen en mellores condicións estaba para vencer a violencia natural. é un lugar común do home ilustrado supor que a violencia, a crueldade son trazos bárbaros, primitivos. Con todo, non recoñezo ningún progreso entre matar a golpe de lanzas e matar na cámara de gas. é a mesma barbarie, coa obvia distinción que introducen as técnicas, máis ou menos sofisticadas. Segue sendo, ou é máis bárbara por máis mediación ilustrada que consideremos, unha civilización que mata a punta de mísil, con bombas atómicas ou prodixiosos instrumentos do refinamento industrial ou técnico. Sempre me ensinaron que a sabedoría, o coñecemento, fai mellor ao home. Pero houbo persoas, celebridades moi ben educadas, eruditos e intelectuais que xustificaron o nazismo e elevárono a rango filosófico. Entre os verdugos, sábese, había lectores de Goethe e grandes coñecedores da música de Wagner. Xente culta. Tamén é certo que houbo intelectuais que escaparon tráxicamente do nazismo ou que morreron en defensa dos seus dereitos. O santo e o diaño loitan polas súas convicións.

.

Pero o saber non garante nada. Se na ignorancia alguén descoñece ou relativiza a barbarie nazi, ninguén se asombra; pero se o di o Gran Rabino Josef, un home de saber, grande coñecedor da Cábala e os textos sacros, entón a alarma percorre o mundo. Non busco dar unha imaxe da guerra, renuncio a definir que é a guerra. Pero cando chega o 1 de setembro, agora que transcorreron 61 anos, un contempla o mundo e tenta reflexionar sobre o pasado. E o pasado preséntase como repetición. Aos meus 76 anos, e en vésperas daquel outono, sigo facéndome as mesmas preguntas que cando era un raparigo de 14 ou 15 anos. Pregúntome polo mal, por esa forza humana de destrución e autodestrucción, pregúntome se algunha vez poderase chegar a unha conclusión ou se, pola contra, non hai termo, non hai fin para esta pregunta.

A importancia dos zapatos

Entrevista a Franz Stangl, comandante do Campo de exterminio de Treblinka

Entrevista a Franz Stangl, comandante do campo de exterminio de Treblinka: "Poucas veces víaos coma individuos".
Unha entrevista de Gita Sereni

.

O seguinte é un fragmento da entrevista aparecida no libro "Holocausto e Memoria" (de Israel Gutman, editado por Yad Vashem) na que poden apreciarse os aspectos, aínda que pareza contraditorio, máis terriblemente humanos do nazismo e os seus protagonistas máis comprometidos coa traxedia. Stang, nacido en Asustria, foi designado en 1940 como supervisor dun dos institutos da Operación Eutanasia. En marzo de 1942 foi nomeado comandante do campo de exterminio de Sobibor. Desde setembro de 1942 ate agosto de 1943 comandou o campo de exterminio de Treblinka. Logo de finalizada a guerra fuxiu a Brasil. En 1967 foi extraditado e xulgado en Alemaña. En 1970 foi sentenciado a cadea perpetua e en 1971 morreu no cárcere. A entrevista foi realizada en prisión Dusseldorf.

.
-Podemos dicir que estaban afeitos aos aniquilamientos?
-A dicir verdade, si, afíxémonos aos aniquilamientos.
-No seu caso tardou días, meses ou anos?
-Meses. Pasaron uns meses ate que puiden mirar a algún deles aos ollos. Reprimíao a través do intento de crear un lugar especial: xardíns, cuarteis novos...
-Aínda así, aínda sen dúbidas, había momentos nos que non podía evitar pensar niso?
-O único que me axudaba era a bebida. Todas as noites levábame á cama unha botella de brandy e bebía. Claro que os pensamentos xurdían, pero eu expulsábaos.
-Sería acertado dicir que xa ao final, para vostede, non eran seres humanos?
-Cando anos despois estaba de viaxe en Brasil o meu tren parou xunto a un matadoiro, o gando -ao escoitar o ruído do tren- achegouse ao cerco e os animais fixaron os seus ollos no tren. Amoreábanse uns contra outros e mirábanme. Entón pensei: - Míraos, recorda a Polonia, exactamente así miraba a xente, con confianza antes de que os meteran en latas de conserva. Logo diso non puiden comer máis carne enlatada, eses grande ollos que me miraban sen saber que nun breve lapso de tempo morrerían
-Non pensaba que eran seres humanos?
-Carga. Eles eran só cargamento.
-Cando empezou a pensar neles como unha carga?
-Creo que cando vin por primeira vez o Totenlanger (a sección do campo onde se asasinaba ás vítimas). Recordo como Wirth (un dos comandantes da Operación Reinhard) estaba alí parado xunto ás fosas repletas de cadáveres azulados. Iso non tiña ningunha relación coa humanidade. Era unha masa de carne en putrefacción. Wirth dixo: - que faremos con todo este lixo? Creo que foi isto o que me fixo que pensase neles como unha simple carga.
-Había alí moitos nenos. Nunca lle fixeron pensar nos seus fillos ou en como vostede se sentiría se estivese no lugar deses pais?
-Non, non podo dicir que non o pensara nunca, pero moi poucas veces víaos como individuos. Ás veces parábame no muro e víaos coa "mangueira" como podo explicalo...eles estaban alí espidos, amoreados. Corrían todos xuntos, acelerados polo látigo.
-Non podía vostede cambiar as cousas, pór fin ao espido, aos látigos, ás atrocidades do matadoiro?
-Non, non. Ese era o sistema. Wirth inventouno. Funcionaba ben e como funcionaba era imposíbel cambialo.

Discurso de Shimon Peres no día da Shoáh

Discurso do presidente do Estado de Israel, Shimon Peres, na cerimonia de apertura do Día de recordación dos mártires e heroes do Holocausto. Yon Hashoáh

Primeiro Ministro Binyamin Netanyahu,

Voceiro da Knesset Reuven Rivlin,

Presidente da Corte Suprema de Xustiza, Dorit Beinish,

Rabinos Principais, Rabbi Shlomo Moshe Amar e Rabbi Yona Metzger,

Presidente do Consello de Yad Vashem, Rabbi Israel Meir Lau,

Presidente da Xunta Directiva de Yad Vashem, Sr. Avner Shalev,

Sobrevivientes do Holocausto,

Xustos entre as Nacións,

Distinguidos invitados,

.

6 millóns de xudeus foron asasinados polos nazis e os seus colaboradores, simplemente porque eran xudeus. 1,5 millón de nenos foron aniquilados, só porque pertencían ao pobo xudeu. Chamábanse Moshe, Abraham, Rivka e Leah; mesmo aínda antes de entender o significado dos seus nomes. Un de cada 3 do noso pobo foi masacrado durante aqueles 6 anos. Cada vítima ten un nome. Cada xudeu asasinado tiña un futuro. O xenocidio cometido polos asasinos nazis foi un crime histórico de proporcións sen precedentes.

.

O Estado de Israel é a nosa vitoria histórica sobre a besta nazi que removeu ceo e terra en Europa. A introspección sobre o Holocausto non finalizou e nunca debería terminar, nin por nós nin polo mundo en xeral. O nazismo foi derrotado, pero o antisemitismo aínda vive, e ben. O gas disipouse pero o veleno permanece. Aínda existen negadores do Holocausto e impetuosas cabezas rapados no mundo, aqueles que cargan coa clase de odio visceral que leva ao asasinato racista.

.

A Conferencia, que se inaugura hoxe en Xenebra, constitúe unha aceptación do racismo, máis que a loita contra o mesmo e, o seu principal orador, é Ahmadinejad, que chama á aniquilación de Israel e nega o Holocausto. Están, tamén, os Xustos entre as Nacións: nunca esqueceremos o seu heroísmo. A crítica ao Estado Xudeu está matizada co arrepiante antisemitismo. Entre aqueles que colaboraron cos nazis e os que apoiaron e deixaron que o Holocausto ocorrese, están os que critican que, un Estado, se levantase para dar refuxio aos sobrevivintes do Holocausto. O único Estado que evitará outro Holocausto.

.

O antisemitismo non é unha enfermidade xudía, e a súa cura incumbelles a aqueles que o perpetran. É difícil alcanzar a comprender por que déspotas, tales como o nazi Hitler, o bolxevique Stalin e o persa Ahmedinejad elixen aos xudeus como obxectivo principal do seu odio, tolemia e violencia. Talvez apuntan cara ao pobo xudeu polo seu poder espiritual -unha nación pobre en posesións materiais aínda que rica en valores- xa que o que está infectado de megalomanía teme o poder do espírito.

.

Os xudeus non adoran a ídolos ou autoridade, e o seu D-us deu á humanidade a súa conciencia. Fomos os primeiros en crer que, cada persoa, é creada a imaxe de D-us, e recibimos a orde de santificar a vida, evitar o asasinato e a discriminación. Aprendemos que a nosa herdanza espiritual depende da seguridade física. Un pobo que perdeu un terzo dos seus membros, un terzo dos seus nenos no Holocausto, non esquece e non pode ser tomado desprevido. Por tanto, a primeira lección que aprendemos do Holocausto foi a necesidade de establecer, de inmediato, un Fogar Nacional xudeu -un Estado xudeu.

.

Sen o mesmo, os sobrevivintes estarían sen fogar e as súas vidas permanecerían expostas e libradas á destrución. O Estado de Israel non é, só, o escudo protector dos xudeus, senón un ideal de importancia histórica: ser unha nación cunha mensaxe moral. A existencia e herdanza están inextricablemente unidas. Nunca pedimos, a outras nacións, que nos defendesen, e tomamos a decisión que, o conflito espiritual, non nos dividise. Non permitiremos que, a memoria do Holocausto se reduza, e debemos asegurar que os seus portadores non diminúan en número. O Estado xudeu debe asegurar a continuidade do pobo xudeu, porque o noso pobo ten só un país.

.

Os nosos patriarcas deron, hai 3000 anos, ao mundo os Dez Mandamentos e aínda non hai necesidade dunha versión actualizada. A grandeza do pobo xudeu deriva do poder do seu espírito. Israel debe ser exemplo para os seus nenos, e fonte de orgullo para aqueles xudeus que non viven aquí. O pobo xudeu axudou a establecer o Estado, e o Estado debe, agora, axudar ao seu pobo; preservar a súa identidade, dar aos seus fillos unha educación xudía, e permitir aos xudeus que os seus descendentes permanezan sendo xudeus.

.

As FDI deron seguridade ao Estado de Israel, cuxas almas están sedentas de paz. Segundo a visión de Israel a paz non é só unha cuestión de sabedoría política, senón un imperativo xudeu fundamental. Nunca nos propuxemos conquistar. Non corremos cara á dominación. Rexeitamos a señoría, combatemos a discriminación, protestamos contra a escravitude, prohibimos a violencia. Cremos na preeminencia do home, e rezamos polo Tikun Olam (Corrección do Mundo) e a paz mundial. Fomos golpeados non só polo horror, sen precedentes, do Holocausto, senón tamén pola fortaleza extraordinaria do noso pobo. Esta é unha lección para o futuro: combinar fe e poder. Ser un pobo xusto nun mundo xusto. Quen queira tentar crebar o noso espírito, aprenderá que ese alento non pode ser extinguido. Aínda que o noso barco sexa angosto, hai un poderoso vento que sopra a través das súas velas.

.

O Holocausto estará, sempre, nos nosos corazóns e dámonos/dámosnos conta de que é moito o traballo por diante: construír un Estado que sexa digno do sacrificio dos nosos antepasados e unha resposta ás pregarias dos seus fillos.

22 de Abril de 2009

Simón Wiesenthal

Discurso de Barack Obama no dia da Shoáh

Día da Recordación do Holocausto - Yon HaShoáh

Capitolio, Washington, 23 de abril de 2009

Grazas. Moitas grazas. Grazas. Por favor, tomen asento. Moitas grazas. A Sara Bloomfield, pola súa marabillosa introdución e o extraordinario traballo que está a facer; a Fred Zeidman, Joel Geiderman, Sr. Wiesel, grazas pola vosa sabedoría e o voso testemuño; Presidente da Cámara de Representantes Nancy Pelosi; Senador Dick Durban; membros do Congreso; os nosos bos amigos, o embaixador de Israel; membros do Consello do Memorial do Holocausto dos Estados Unidos e, o máis importante, aos sobrevivientes e salvadores e ás súas familias que están hoxe aquí: é unha gran honra para min estar aquí e estou agradecido de ter a oportunidade de dirixirlles a palabra brevemente.

.

Reunímonos hoxe para lamentar a perda de tantas vidas e para homenaxear a aqueles que salvaron vidas, para honrar a aqueles que sobreviviron e para meditar acerca das obrigas do vivir. É a máis triste das ironías que un dos máis salvaxes e bárbaros actos do mal na historia comece nunha das máis modernas sociedades do seu tempo, onde tantos indicadores do progreso humano convertéronse en ferramentas de depravación humana: ciencia que pode curar, usada para asasinar; educación que pode iluminar, usada para desracionalizar os impulsos morais básicos; a burocracia que sostén a vida moderna, usada como maquinaria de morte masiva, un desapiadado, fríamente eficiente sistema onde moitos foron responsábeis polo asasinato, pero poucos realmente tiveron sangue nas súas mans. Ao mesmo tempo que o excepcional do Holocausto, en alcance e método, é verdadeiramente aturdidor, o Holocausto foi accionado por moitas das mesmas forzas que alimentaron atrocidades ao longo da historia: o uso de chibos expiatorios que leva ao odio e non nos deixa ver a nosa común humanidade; as xustificacións que substitúen á conciencia e permiten que a crueldade se expanda; a boa disposición daqueles que non son nin perpetradores nin vítimas, para aceptar o asignado papel de espectador, crendo a mentira de que a boa xente nunca ten poder ou está sempre soa, a ficción de que non temos elección.

.

Ao mesmo tempo que estamos hoxe aquí para dar testemuño da capacidade humana para destruír, tamén estamos aquí para render tributo ao impulso humano para salvar. Na contadoría moral do Holocausto, cando computamos números como 6 millóns, cando lembramos o horror de números gravados nos brazos, tamén tomamos como factor números como estes: 7.200, o número de xudeus daneses levados en barcos á seguridade, moitos dos cales volveron aos seus fogares para atopar que os veciños que os rescataron tamén coidaron fielmente as súas casas, os seus negocios e as súas pertenzas mentres estaban ausentes. Lembramos o número cinco, os cinco homes e mulleres xustos que se uniron hoxe a nós desde Polonia.

.

Somos debedores polos vosos actos de coraxe e conciencia. E a vosa presenza hoxe esíxenos a cada un de nós preguntarnos se teríamos feito o que vostedes fixeron. Só podemos esperar que a resposta sexa si. Tamén lembramos o número 5.000, o número de xudeus rescatados polas aldeas de Le Chambon, Francia, unha vida por cada un dos seus 5.000 residentes. Ningún xudeu que chegou aí foi botado ou entregado. Pero non foi senón décadas máis tarde que os poboadores falaron sobre o que fixeran, e aínda entón reticentemente. O autor dun libro sobre o rescate atopouse con que aqueles a os que entrevistou estaban confundidos polo seu interese: "Como pode vostede chamarnos bos?" dixeron. "Faciamos o que debía facerse".

.

Esa é a cuestión cos xustos, aqueles que fan un extraordinario ben cun extraordinario risco, non para afirmalo ou aclamalo ou para o progreso dos seus propios intereses, senón porque é o que debe facerse. Lémbrannos que ninguén naceu como salvador ou asasino. Estas son eleccións que cada un ten o poder de facer. Ensínannos que ninguén pode converternos en observadores sen o noso consentimento, e que nunca estamos verdadeiramente sós. Que se temos a coraxe de prestar atención a esa calada, pequena voz dentro de nós, podemos formar un minyan para a xustiza que pode abarcar unha aldea, até unha nación. O seu legado é a nosa herdanza. E a cuestión é, como a honramos e a preservamos? Como aseguramos que o "nunca máis" non sexa un slogan baleiro ou unha mera aspiración, senón tamén un chamado para a acción?

.

Eu creo que comezamos facendo o que hoxe estamos a facer -dando testemuño, loitando contra o silencio que é o máis grande conspirador do mal. Ao enfrontar os horrores que desafían a comprensión, o impulso ao silencio é entendíbel. O meu propio tío avó volveu do seu servizo na II Guerra Mundial conmocionado, dicindo pouco, só con dolorosos recordos que non abandonarían a súa cabeza. Subiu ao ático, de acordo coas historias que ouvín, e non baixou durante seis meses. El foi un dos liberadores, un que a unha moi tenra idade vira o inimaxinábel. E o mesmo algúns dos liberadores que están hoxe aquí honrándonos coa súa presenza, a todos os cales honramos polo seu servizo extraordinario. O meu tío avó foi parte da División de Infantaría 89, a primeira estadounidense en chegar a un campo de exterminio nazi. E eles liberaron Ordruf, parte de Buchenwald, onde decenas de miles pereceran.

.

A historia é que cando os estadounidenses entraron, descubriron aos sobrevivintes morrendo de fame e ás pilas de corpos mortos, e o xeneral Eisenhower tomou unha decisión. Ordenou aos alemáns da cidade veciña percorrer o campo de modo que puidesen ver o que se fixo no seu nome. E ordenou ás tropas estadounidenses percorrer o campo para que puidesen ver contra que loitaran. Entón convidou a congresistas e xornalistas para que deran testemuño, e ordenou que se fixesen fotografías e películas. Algúns de nós vimos esas mesmas imaxes, sexa no Museo do Holocausto ou cando visitei Yad Vashem. Elas nunca nos abandonan. Eisenhower dixo que quería estar en posición de dar evidencia de primeira man desas cousas se algunha vez no futuro desenvolvíase unha tendencia de atribuír esas afirmacións a mera propaganda. Eisenhower comprendeu o perigo do silencio.

.

Comprendeu que se ninguén sabía o que ocorrera, iso sería tamén outra atrocidade e sería, en definitiva, o triunfo dos perpetradores. O que Eisenhower fixo para rexistrar estes crimes para a historia é o que nós estamos a facer hoxe aquí. Iso é o que Elie Wiesel e os sobrevivintes que honramos aquí fan ao loitar para facer que as súas memorias sexan parte da nosa memoria colectiva. Iso é o que fai o Museo do Holocausto cada día no noso National Mall, o lugar onde exhibimos para o mundo os nosos triunfos e os nosos fracasos e as leccións que aprendemos da nosa historia. Isto é o completamente oposto ao silencio. Pero tamén debemos lembrar que dar testemuño non é o fin da nosa obriga, é só o principio.

.

Sabemos que o mal aínda segue o seu curso na terra. Vímolo neste século, nas tumbas colectivas, nas aldeas incendiadas, nenos usados como soldados, a violación usada como arma de guerra. Ao día de hoxe, están aqueles que insisten en que o Holocausto nunca ocorreu, que realizan toda forma de intolerancia, racismo, antisemitismo, homofobia, xenofobia, sexismo e máis odio que degrada ás súas victimas e nos diminúe a todos nós.

.

Hoxe en día e todos os días, temos unha oportunidade, así como tamén unha obriga, de confrontar estes flaxelos, de loitar contra o impulso de cambiar de canle cando vemos imaxes que nos disturban ou de envolvernos no falso confort de que os sufrimentos doutros non son os nosos. En lugar diso, temos a oportunidade de facer da empatía un hábito, de recoñecernos en cada outro, de dedicarnos a resistir a inxustiza, a intolerancia e a indiferenza, en calquera das formas que poidan adoptar, sexa confrontando a aqueles que din mentiras acerca da historia, ou facendo todo o que podamos para previr e terminar coas atrocidades como aquelas que tiveron lugar en Rwanda, aquelas que tiveron lugar en Darfur.

.

Ese é o meu compromiso como presidente. Espero que sexa o voso tamén. Non será fácil. Por momentos, cumprimentar estas obrigas require auto reflexión. Pero na análise final, creo que a historia nos dá motivo para a esperanza máis ben que para a desesperación: a esperanza dun pobo elixido que soportou a opresión desde os días do Éxodo, da nación de Israel emerxendo da destrución do Holocausto, dos fortes e duradeiros lazos entre as nosas nacións.

.

É a esperanza, tamén, daqueles que non só sobreviviron senón que elixiron vivir, ensinándonos o significado da coraxe, a resistencia e a dignidade. Hoxe estou a pensar nun estudo levado a cabo despois da guerra que atopou que os sobrevivintes do Holocausto que vivían en Estados Unidos tiñan, en realidade, unha taxa de nacementos máis alta que a dos xudeus estadounidenses. Que magnífico acto de fe, traer a un neno a un mundo que lles mostrou tanta crueldade, crer que a pesar de todo o que soportaron ou canto perderan, ao final tiñan unha obriga coa vida.

.

Temos razóns para a esperanza tamén nos nenos protestantes e católicos que asisten xuntos á escola en Irlanda do Norte; nos hutus e tutsis vivindo lado a lado, perdoando aos veciños que cometeron o imperdoábel; nun movemento para salvar a Darfur que ten miles de capítulos en escolas secundarias e universidades en 25 países e que convocou a 70.000 persoas no Washington Mall, xente de toda idade, relixión, orixe e raza unidos nunha causa común con irmáns e irmás sufrientes a medio camiño ao redor do mundo. Estes números poden ser o noso futuro, os nosos concidadáns do mundo mostrándonos como realizar o camiño da opresión á supervivencia, do testemuño á resistencia e, finalmente á reconciliación.

.

Iso é o que queremos dicir cando dicimos "nunca máis". Así que hoxe, durante esta sesión na que celebramos a liberación, a resurrección e a posibilidade de mención, individualmente e como nación, renovemos a nosa resolución de facer o que se debe facer, e esforcémonos cada día, individualmente e como nación, de estar entre os xustos. Grazas. Deus os bendiga e Deus bendiga aos Estados Unidos de América.

23 de Abril de 2009

El Mundo entrega en dvd a serie "Holocausto".

HOLOCAUSTO. A SERIE MÁIS PREMIADA DA TELEVISIÓN AMERICANA
• Prezo: 0,50 € cada dvd.
• A partir do mércores 29 de abril.
• Cada mércores, xoves e venres unha nova entrega.
O xornal EL MUNDO presenta a serie mais premiada da televisión americana. HOLOCAUSTO unha historia que ninguén debe olvidar. Durante a Segunda Guerra Mundial o mundo enteiro foi testemuña do mais monstroso crime da historia, o asasinato industrial de seis millóns de xudeus cometido polo réxime nazi ás ordes de Hitler. O Holocausto coma nunca foi contado. ENTRAR

Maus. De Art Spiegelman

MAUS
Autor: Art Spiegelman
Edita: Inrevés editora
Prezo: 25 Euros
296 páxinas
B/N

Maus é a biografía e o testemuño de Vladek Spiegelman, un xudeu polaco sobrevivente dos campos de exterminio nazis, contada a través do seu fillo Art, un debuxante de cómic que quere deixar memoria da aterradora persecución que sufriron millóns de persoas na Europa de Hitler, e das consecuencias deste sufrimento na vida cotiá das xeracións posteriores. Apartándose das formas da literatura creada até a data, Art Spiegelman aproxímase a este tema dun xeito absolutamente renovador, e para iso achégase á experiencia da súa propia familia e escolle o comic -a literatura debuxada- como forma narrativa, pondo en movemento todos os recursos estilísticos e narrativos tradicionais deste medio á vez que inventa outros novos. A radicalidade narrativa desta obra supuxo un antes e un despois no universo da novela gráfica ou cómic. "O certo é que Maus é un libro que non se pode deixar de ler, nin sequera para ir durmir. Cando dous dos ratos falan de amor, conmóvenche, cando sofren, choras. Aos poucos, a través deste pequeno conto que inclúe sufrimento, humor e superar as probas da vida cotiá, quedas cativado pola linguaxe desta vella familia do Leste de Europa e atrapado polo seu ritmo gradual e hipnótico. Cando terminas Maus dáche pena abandonar este mundo máxico (suspiras pola secuela que che fará regresar...)" - Umberto Eco. Un libro imprescindíbel.

Máis información:
-Entrevista a Spiegelman sobre Maus.
-Guía para profesores, con actividades para propor aos alumnos tras a lectura de Maus.
-Sección dedicada a Spiegelman na web da editorial USA.
-Reseña, por Nacho Illarregui.
-Reseña, por Valentí Vañó, na Guía do Cómic de UnderCómic (sen relación con guiadelcomic.com).
-Reseña, por Pedro Romero, en El Archivo de Nessus.
-Unha curiosidade en Con C de Arte: Unha historieta corta ("Rat") realizada a principios dos 70 que á unha sorte de versión previa de Maus (escaneada da edición española, na revista Star #41 ). Completase a curiosidade cunha comparativa de cambios realizados desde o boceto á páxina final en algunhas planchas.
-Preview de seis páxinas da edición española de Random House, en Tirafrutas.

Yon HaShoáh. No día da Recordacíon de 2009

As pinturas son obra de Jam Komski.

[-] O debuxo a man dun prisioneiro xudeu do campo Westerbork en Holanda.
[-] As insignias de diferentes cores que levaban os presos nos campos e o significado de cada unha
[-] Jan Komski, un artista polaco estivo en Auschwitz, pero logrou fuxir. Contou a súa historia en pinturas.
[-] Mapa de distintos campos de concentracion nazis
[-] O debuxo dun cativo xudeu checo que morreu en Auschwitz, desapareceu no Columbia e agora recibe homenaxe nun selo
[-] Historias de sobreviventes do Holocausto
[-] Diplomáticos e outras persoas que salvaron a vitimas dos campos de concentración.
[-] Fotos de experimentos médicos nazis
[-] Fotos aéreas de Auschwitz
[-] Os campos de concentración esquecidos
[-] Centro Anna Frank
[-] A web do campo de Auschwitz [fotos]
[-] Homenaxe con testemuños en audio de vitimas
[-] Web de Mauthausen, con sección en español e o relato dun sobrevivente en video
[-] A Enciclopedia do Holocausto
[-] O arquivo dixital dos xuizos de Nuremberg
[-] Yad Vashem, a listaxe cos nomes das vítimas
[-] A Fundación creada por Steven Spielberg que grava en video os testemuños de sobreviventes
[-] Fundacion Raoul Wallenberg

Auschwitz e a a vergonza

Auschwitz-Birkenau

O galego 4049 de Mauthausen. Por Manuel Rivas

Por Manuel Rivas

.
Estamos nunha casa de Négrepelisse, na prefectura de Tarn et Garonne, no departamento Midi-Pyrinées, en Francia. É o día 6 de agosto de 1945. Un home escribe unha carta o 6 de agosto. Vai para trinta anos. Naceu en San Miguel de Mones, na aldea do concello de Petín, Ourense, o 18 de novembro de 1915. Mais no seu aspecto semella que pasou o século enteiro como unha apisoadora por riba del. Agora non. Xusto agora, non. Porque está a escribir unha carta.Para el esa carta é máis importante que calquera outra cousa que se poida escribir. Moito máis importante que unha obra mestra. Talvez, de estabelecer algunha comparanza, a carta que escribe laboriosamente, porque non está afeito a escribir, porque leva moito tempo sen poder escribir, mesmo diriamos, e non sería esaxerado, que leva moito tempo sen vivir, pois esa carta, cunha letra que avanza a ritmo de buril en táboa de madeira, tería por título axeitado o de Á procura do tempo perdido, o que puxo Marcel Proust á súa magna obra.

Iso é o que fai Albino González. O galego que vai para trinta anos que chegou a Négrepelisse e que se puxo a escribir unha carta. Este home silandeiro escoita o son da súa propia escrita como unha "voz baixa" da Historia humana. El tamén anda á procura do tempo perdido. Marcel Proust transformou a enerxía da memoria en tempo de pescuda. Lembrar sería un ir á procura. E iso transformou a narración. Xa non só se trataría de facer biografía ou reflectir o pasado. O tempo da novela xa sería un novo tempo. O presente que contén o pasado e que presinte o futuro.Albino González, ao seu xeito, utiliza a técnica de Proust. Mais ten que ser cauto na expresión do seu lembrar, malia a escribir á persoa que máis quere no mundo. Escribe a María. Escribe a Ibiza. Non desexa lectores. Abonda con María. Sería un triunfo que María o lese. Mais el sabe que vai ter máis lectores. Lectores indesexábeis. Lectores secretos. Talvez apaixonados. Tan apaixonados que, esta tempada, en España, está de moda o andar á caza. Á caza do ser humano. Os da Censura Militar. Os da Censura Policial. Vai ti saber cantos lectores tivo a carta cando chegue a María, se é que chega a María. Porque María, pasado o tempo, é tamén un enigma.Vexamos o que escribiu Albino:"A mi inolvidable Marujita: Pienso que te extrañará mucho el recibir esta misiva mía tan tardía, pero la primera por la posibilidad.Maruja, después de cuatro años te escribo estas líneas para que sepas solamente que aún vivo, y que vivo pensando en ti, en la lucha tan larga y dura que se me ha impuesto para vivir, no he olvidado por ello, el recuerdo de un ser que me ha sido siempre querido.

Yo pienso que te habrás casado o en todo lo mínimo te habrás ligado en amor a otro hombre, cosa que yo considero muy justa, si esto es así, no por ello olvido tu amistad ni tampoco debes hacerlo conmigo, y si por el contrario tu sigues aún queriéndome como yo a ti, espera poco más que días llenos de Felicidad que se aproximan para nosotros. Dime algo del que como yo fue tan informtunado, tu papá. Cuéntame algo más que yo a ti, yo tengo historia pero no para hoy, dale besos de mi parte con el amor de hijo a tu mamá, a Anita y a Lidya, y recibe inolvidable María el eterno amor de Albino".En Que é a literatura?, obra do 1948 que marcou durante anos o debate verbo do compromiso do escritor, Jean-Paul Sartre preguntábase por que e para que se escribe. Sabemos que Albino escribe a unha moza chamada María. Sabemos que escribe que á procura. Soña cunha noiva para o futuro. Mais hai un anaco na carta, unha febra deste tecido, que constitúe de seu un manifesto abraiante da condición humana, o agargalar nunha frase a realidade e o desexo. Albino condensa nesa frase todos os tempos e toda a experiencia do mundo. Sen nomealo, contén o horror. Sen citala, apoia na esperanza.
.
Non hai ningunha grandilocuencia, ningunha retórica, ningún ornamento, mais a construción é perfecta, imposíbel de mellorar:"Escribo estas líneas para que sepas solamente que aún vivo, y que vivo pensando en ti".Son dezaseis verbas. Eis o porqué e o para quen. Se toda a linguaxe caera no Sil e as aureanas e aureáns que bateaban as augas co cunco para topar as pebidas de ouro tivesen que decantar unhas verbas, que máis quererían? Estou vivo e penso ti. Va que presta lanzar un xubiloso xuramento! Mais Albino escribe esta bomba informativa en voz baixa. Iso é o que leva facendo a humanidade perseguida dende sempre cando transmite a información esencial. Esa é a verdadeira Ars Poetica equivalente a como a define Archibald MacLeish:"A poem should not meanBut be"Dito ao xeito de Albino: O poema está vivo.Quen era Albino González?Un galego que loitara no Exército republicano, ferido de gravidade en Irún, e que se repuxera en Valencia, onde coñeceu a María Gómez cando ela tiña 16 anos. El volveu á fronte a loitar, pasou a Francia cando a caída de Cataluña e foi internado no penoso campo de Argelés. Cando a invasión nazi, Albino alistouse no exército francés. Detido polos alemáns, sufriu o destino de miles de españois republicanos. Os que levaban como marca o triángulo azul nos campos de exterminio nazis. Cando Franco e Serrano Súñer foron consultados polos xefes nazis sobre o destino destes españois recibiron a resposta de que os "verdadeiros" españois estaba en España. É dicir, estes dous grandes criminais non tiñan mortos dabondo no propio país senón que converteron en apátridas a miles de SP, os spaniards, heroicos españois nas gadoupas nazis. Albino foi levado ao inferno de Mauthausen co número de matrícula 4049.
.
No mesmo convoi ía o ourensán Juan González del Valle, con número de matrícula 4054, logo deportado a Gusen, coa matrícula 9035, onde morrería gaseado o 26 de novembro de 1941. Albino sobreviviu en Mauthausen. Cando foi liberado o 5 de maio de 1945, día en que entrou o Exército dos Estados Unidos, era un dos responsábeis clandestinos da resistencia naquel inferno.Algo sabiamos del polo que contara o fillo, Xesús González Gómez, sabio certamente en Ars Poetica e na historia das "voces baixas" da humanidade. Autor, entre outras pezas imprescindíbeis nunha biblioteca xerminal, de A lingua secreta. Entre nós, XGG. O valor dunha clave para protexerse do virus da amnesia. É el, XGG, quen agora publica no mesmo volume Cartas da noiva, de Albino González González, e El argonauta, de Juan Gómez Ripoll Campos (Edicions Documenta Balear). El argonauta é o comezo dunha novela truncada polo crime. O seu autor era Juan Gómez, o pai de María, pasado polas armas no cárcere provincial de Palma en 1942. Cando coñece a noticia da morte de Juan Gómez, Albino escribe a María: "Otros muchos conmigo juran ser vuestros padres, o relevar sus funciones, juran defenderos, juran sosteneros, y no hace falta jurar puesto que tú bien sabes quienes somos nosotros". Quen eran? As "voces baixas".
El País 21.11.08

Dabondo

"Holocausto" (en grego antigo: ὁλόκαυστον, ὁλον [todo] + καυστον [queimado]) todo aquelo que sabemos sobre o holocausto nazi será sempre para nós unha dualidade. nada do que sabemos parece ser suficiente para o comprender totalmente, no entanto aquelo que é do noso coñecemento é terríbel de máis para procurar saber máis. para desmembrar estas imaxes non precisamos certamente de ouvir con todo o rigor o son do craneo a bater contra a pedra dura das escadas, nin o ruído seco do tiro a saír da pistola. nada disto é necesario porque xá o sabemos mellor. mais do que aquilo que as proprias imaxes nos transmiten o que é importante percibir é aquelo que provocou estes acontecementos. Que tipo de argumentación maquiavélica provocará estes actos hediondos? tal como se fose un eco, unha tormenta dentro da cabeza de cada un dos personaxes o discurso de Hitler serve como base de fondo para a acción. ao ouvir o fluir dos seus discursos, a cadencia de argumentacións, o ton firme imposto a cada un dos movementos percibimos todas as implicacións que os seus ideais tiveron na nosa sociedade. (son discurso de Hitler en Nürember [1934]; discurso de Hitler [1932])